Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, imar planı değişikliklerinden kaynaklanan taşınmaz değer artışının kamuya aktarılmasını düzenleyen “Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği”ni yayımladı.
Yayımlanan yönetmeliğe göre, uygulama imar planı değişiklikleri sonucunda ortaya çıkan değer artışlarının hesaplanması, kesinleşmesi ve kamuya gelir olarak aktarılması amaçlanıyor. Buna göre plan değişikliği sonucu oluşan değer artışının %90’ı kamuya “değer artış payı” olarak ödenecek. Düzenleme, malik talebiyle yapılan plan değişikliklerini kapsamaya alıyor ve uygulamanın usulünü detaylandırıyor.
Kapsam: Hangi değişiklikler değer artışına konu olacak?
Değer artışına konu olabilecek plan değişiklikleri; ada bazında en az 1.000 metrekarelik alanlarda nüfus, yoğunluk, kat adedi veya fonksiyon artışı ile parsel bazında konut dışı fonksiyon değişiklikleri şeklinde tanımlandı. Ayrıca riskli yapılarda gerçekleştirilen ve %20’yi aşan yoğunluk artışları da kapsama dahil edildi.
Değerleme ve hesaplama süreci
Taşınmazın plan öncesi ve sonrası piyasa değeri, en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşunun raporlarıyla belirlenecek. Bu raporlar kıymet takdir komisyonuna sunulacak; komisyon nihai artışı tespit edecek ve değer artış payı hesaplanacak. Değerleme raporu ücretleri malik tarafından karşılanacak; ücret ödenmediği takdirde plan değişikliği işlemi iptal edilecek.
Muafiyetler ve sonlandırma halleri
Riskli alanlar, kamu yatırımları, vakıf taşınmazları ve emsale etkisi olmayan yükseklik düzenlemeleri gibi durumlar değer artış payından muaf tutuldu. Yapılan tespit sonucu herhangi bir değer artışı oluşmadığı takdirde işlem sonlandırılacak.
Uygulamanın etkileri
Yönetmelik, plan değişikliklerinden doğan kamusal geliri artırmayı hedeflerken, maliklerin üzerindeki maliyetleri (değerleme ücretleri ve yüksek oranda pay ödemesi) gündeme getiriyor. İmar değişikliklerinin maliyet-fayda dengesi ve uygulamadaki yorum farklılıkları, ilerleyen dönemde hukuki ve uygulama eksenli tartışmalara yol açabilir.
