Arsa sahipleri yandı : İmar planı değişikliklerinden doğan haksız kazançları engellemek amacıyla yeni bir uygulama yürürlüğe girdi. Resmî Gazete’de yayımlanan Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği, arsa değerindeki yükselişin büyük kısmının artık devlete aktarılacağını hükme bağlıyor.
Yeni yönetmelik ne getiriyor? Değer artışının yüzde 90’ı kamuya aktarılacak
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, imar planı değişiklikleri nedeniyle taşınmaz değerinde meydana gelen artışların haksız kazanç yaratmasının önüne geçmeyi amaçlıyor. Buna göre, imar planı değişikliğinden sonra arsanın değeri yükselirse ortaya çıkan farkın %90’ı zorunlu olarak kamuya gelir olarak kaydedilecek.
Düzenleme, özellikle büyük şehirlerde sıkça gündeme gelen plan değişiklikleri aracılığıyla elde edilen ani ve yüksek kazançların kontrol altına alınmasını hedefliyor. Yönetmelikle birlikte şehirlerin plansız şekilde büyümesinin de önüne geçilmesi bekleniyor.
Zorunlu uygulama haline getirildi
Yeni yönetmelik, daha önce 7534 sayılı Kanun ile çerçevesi çizilen “değer artış payı” uygulamasının nasıl uygulanacağına ilişkin tüm detayları içeriyor. Böylece plan değişikliğine bağlı değer artışından pay alınması artık yasal bir zorunluluk haline gelmiş bulunuyor.
Toplanan gelirlerin, şehirlerin altyapı ve kamusal ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılacağı belirtiliyor. Böylece halkın ortak kullanım alanları, ulaşım projeleri ve sosyal hizmet yatırımlarının finansmanında yeni bir kaynak oluşturulmuş olacak.
Peşin ödemede indirim fırsatı
Yönetmelikte arsa sahiplerine yönelik ödeme kolaylıkları da yer alıyor. Değer artış payını peşin ödemek isteyen mülk sahiplerine %10 indirim uygulanacak. Bu sayede vatandaşların üzerindeki ödeme yükünün hafifletilmesi amaçlanıyor.
Peşin ödeme yapmak istemeyenler için ise taksitli ödeme seçeneği sunuluyor. Böylece her iki taraf için de daha planlı ve erişilebilir bir süreç oluşturulmuş oluyor.
Kamu hizmet alanlarında önemli değişiklik: Kısıtlamalar kaldırılabilecek
Düzenlemenin bir diğer önemli maddesi ise uzun yıllardır mağduriyet oluşturan “kamu hizmet alanları” konusuna çözüm getirmesi oldu. Geçmişte okul, resmi kurum veya benzeri hizmetler için ayrılan ancak yıllarca kamulaştırılmadığı için üzerinde tasarruf edilemeyen arsalar için yeni bir kapı açıldı.
Artık ilgili kamu kurumları söz konusu alana ihtiyaç duymuyorsa, plan değişikliği yapılabilecek ve taşınmaz üzerindeki kısıtlamalar tamamen kaldırılacak. Böylece mülkiyet sahipleri uzun süredir erişemedikleri kullanım haklarına yeniden kavuşmuş olacak.
Değer artışı nasıl hesaplanacak?
Yönetmelikte değer artışının hesaplanma yöntemi de açıkça tanımlandı. Arsanın plan değişikliği öncesi değeri ile değişiklik sonrası değeri arasındaki fark alınacak ve bu farkın %90’ı kamu payı olarak belirlenecek.
Hesaplamalar ilgili idare tarafından yapılacak ve işlem tamamlandığında mülk sahibine tebliğ edilecek. Bu sayede keyfî veya hatalı hesaplamaların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yeni düzenleme neden önemli?
Uzmanlara göre bu uygulama, son yıllarda hızlı kentleşmenin getirdiği sorunlara karşı önemli bir adım niteliğinde. Özellikle imar değişiklikleri ile astronomik seviyelere çıkan arsa değerlerinin belirli kişi veya şirketlerin elinde birikmesi engellenecek.
Bu sayede şehir planlamasında adalet sağlanacak, belediyelerin ve kamu kurumlarının kaybettiği gelirler geri kazanılacak ve kentlerin gelişimi kontrol altına alınacak.
